Aandachtsspanne korter dan een goudvis? Geen meting
Het cijfer van 8 seconden komt uit een marketingrapport uit 2015, niet uit een meting. Wat wel is gemeten, en wat 47 seconden per scherm betekent.
Beeld door Hans · Pixabay-licentie · via Pixabay.Nee: er is geen meting die zegt dat onze aandacht korter is dan die van een goudvis. Het cijfer van 8 seconden komt uit een marketingrapport uit 2015, en ook voor goudvissen ligt er geen meting onder.
Waar komt het cijfer vandaan?
Uit een rapport van Microsoft Canada, dat zich beriep op de website Statistic Brain.
Het rapport uit 2015 noemde de 8 seconden en verwees naar Statistic Brain. Een wetenschappelijke meting ligt er niet onder, ook niet van goudvissen. Het cijfer is vaak herhaald en nergens gemeten. Dat blijkt uit analyses van de mythe, en King’s College London noemt het in een eigen bericht “debunked”.
Wie gelooft het, en wat is er echt gemeten?
De helft van de Britten gelooft de 8 seconden. Een meting dat het korter wordt, ontbreekt.
King’s College London vroeg in september 2021 2.093 Britse volwassenen naar aandacht. 50% geloofde ten onrechte dat het gemiddelde aandachtsspan 8 seconden is, en 25% wist dat het niet klopt. 49% voelde dat hun eigen aandachtsspan korter is geworden. Het gevoel is dus wijdverbreid, het bewijs ontbreekt: volgens de onderzoekers is er geen langetermijnonderzoek waaruit blijkt dat aandachtsspannes echt korter worden.
Een ander cijfer uit dezelfde enquête laat zien hoe ver gevoel en meting uit elkaar kunnen liggen. Mensen schatten dat ze hun telefoon 25 keer per dag checken. Studies wijzen op tot 80 keer. Wat je van jezelf denkt, is dus ook voor je eigen telefoongebruik niet betrouwbaar.
Is de 47 seconden van Gloria Mark dan de echte maat?
Nee. Het is hoe vaak mensen van scherm wisselen, niet hoe lang ze kunnen opletten.
Gloria Mark van de University of California, Irvine mat bij kenniswerkers hoe lang ze op één scherm bleven voor ze naar iets anders gingen. In haar studie uit 2004 was dat gemiddeld ongeveer 2,5 minuut, in studies uit 2016 tot 2020 gemiddeld ongeveer 47 seconden. Dat cijfer wordt vaak gelezen als bewijs dat onze aandacht krimpt. Het is schermwisselgedrag. Je kunt 47 seconden per scherm hebben en toch een uur opletten op wat je doet, bijvoorbeeld als je schakelt tussen een document en een bron die erbij hoort.
Het verschil zit in de vraag. Aandachtsspanne gaat over hoe lang je kunt blijven bij één ding. Schermwisselen gaat over hoe vaak je kijkt. Het tweede kan toenemen zonder dat het eerste verandert, en andersom.
Welke cijfers over aandacht kun je vertrouwen?
Controleer bij elk cijfer wat er is gemeten, bij wie, en door wie.
| Cijfer | Waar het vandaan komt | Wat is er gemeten? |
|---|---|---|
| 8 seconden, korter dan een goudvis | Marketingrapport Microsoft Canada, 2015, via Statistic Brain | Niets |
| 12 minuten gefocuste aandacht | Nieuwsbericht Maastricht University, 2023 | Geen bron genoemd |
| 47 seconden per scherm | Gloria Mark, studies 2016 tot 2020 | Hoe vaak kenniswerkers van scherm wisselen |
| 25 keer per dag de telefoon checken | Schatting van de Britten in de KCL-enquête, 2021 | Wat mensen denken dat ze doen |
| Tot 80 keer per dag | Studies naar telefoongebruik, aangehaald door KCL | Wat mensen volgens die studies doen |
| 50% gelooft de 8 seconden | KCL-enquête, 2.093 Britse volwassenen, 2021 | Wat mensen geloven |
De enige cijfers waar echt iets onder ligt, zeggen iets over gedrag (wisselen, telefoon checken) en niet over wat je hoofd aankan.
Hoe lang kun je dan wel opletten?
Daar is geen vast getal voor. Het hangt af van wat je doet, hoe moeilijk het is en wat er om je heen gebeurt.
Dat is geen ontwijkend antwoord. Een aandachtsspanne die voor alles geldt, bestaat niet: je kunt een film van twee uur kijken en na drie bladzijden een leerboek wegleggen. Wat telt, is of je tijdens het leren afgeleid raakt, en dat kun je zelf meten. Hoe dat werkt, staat in concentratie verbeteren tijdens het studeren. Daar staat ook wat het onderzoek vond over gedachten die afdwalen.
Wat betekent dit voor je studiedag?
Plan op wat je merkt, niet op een getal dat je ergens las.
Het getal 12 minuten of 8 seconden is geen reden om je blokken kleiner te maken, en de 47 seconden geen reden om te denken dat je aandacht kapot is. Wil je weten wat voor jou werkt, probeer dan een paar weken en kijk wat je afrondt. Dat is de opzet van de proef van twee weken in het artikel over Pomodoro. Wat er over meerdere taken tegelijk bekend is, staat in multitasken.
Een andere hardnekkige hersenmythe, die van de 10%, staat in tien procent van je hersenen.
Veelgestelde vragen
Is onze aandachtsspanne korter dan die van een goudvis?
Nee. Het cijfer van 8 seconden komt uit een marketingrapport van Microsoft Canada uit 2015, dat verwees naar de website Statistic Brain. Er ligt geen wetenschappelijke meting onder, ook niet van goudvissen.
Wordt onze aandachtsspanne korter?
Dat is niet aangetoond. Volgens King's College London is er geen langetermijnonderzoek waaruit blijkt dat aandachtsspannes echt korter worden, al heeft 49% van de Britten wel dat gevoel.
Kunnen we maar 12 minuten opletten?
Dat staat in een nieuwsbericht van Maastricht University uit 2023, maar zonder bron. Wij vonden er geen onderzoek voor.