Bestaan leerstijlen? Voorkeuren wel, bewijs niet
96% van de Nederlandse leraren geloofde in leerstijlen (2012). Wat het onderzoek vond, waarom aanpassen niets oplevert en wat je in plaats daarvan doet.
Beeld door freephotocc · Pixabay-licentie · via Pixabay.Nee, leerstijlen als aanpasbare eigenschap zijn niet aangetoond. Mensen hebben wel voorkeuren, maar les afgestemd op die voorkeur leverde in de goed opgezette studies niets op. Toch geloofde 96% van de Nederlandse leraren er in 2012 in.
Waar komt het idee vandaan en hoe verbreid is het?
Het idee past bij wat je van jezelf denkt te weten, en dat maakt het hardnekkig.
Het klinkt logisch. De ene leerling kijkt liever, de andere luistert liever, een derde wil iets doen. Elke klas bevestigt dat: ze verschillen. Dat verschil is echt. Alleen het idee dat je er les op moet afstemmen, rust niet op onderzoek.
Dekker en collega’s vroegen in 2012 aan 242 leraren uit het Verenigd Koninkrijk en Nederland naar uitspraken over het brein, waarvan een deel mythes. Gemiddeld geloofden de leraren 49% van de neuromythes. Algemene kennis over het brein beantwoordden ze voor ongeveer 70% goed. Meer kennis over het brein beschermde niet tegen de mythes.
De 105 Nederlandse leraren in dat onderzoek geloofden:
| Mythe | Geloofde |
|---|---|
| Leerlingen leren beter als de les past bij hun leerstijl (visueel, auditief, kinesthetisch) | 96% |
| Verschillen tussen leerlingen komen door linker- of rechterhersenhelft | 86% |
| Coördinatieoefeningen verbinden de hersenhelften | 82% |
| Suiker maakt kinderen minder oplettend | 55% |
| We gebruiken maar 10% van ons brein | 46% |
| Te weinig water laat de hersenen krimpen | 16% |
Het gaat om één enquête uit 2012. Het zegt niet dat Nederlandse leraren dat nu nog net zo geloven, en het gaat niet om slechte leraren: het is een cijfer over een breed geloofd idee.
Wat vond het onderzoek?
Voorkeuren bestaan, maar les aanpassen aan een voorkeur levert geen beter resultaat op.
Pashler, McDaniel, Rohrer en Bjork schreven in 2008 een overzichtsstudie van de bewijzen voor leerstijlen. Hun conclusie, in gewone taal:
- Mensen hebben wel voorkeuren voor hoe ze informatie willen krijgen.
- Er is vrijwel geen bewijs dat les die bij die voorkeur past beter werkt.
- De paar studies die goed waren opgezet, om dit echt te toetsen, spraken het idee zelfs tegen.
- Het gebruik van leerstijltests in het onderwijs is niet te rechtvaardigen.
Wat bewijs volgens dit soort onderzoek zou moeten laten zien, is een kruising: visuele leerlingen scoren beter met beelden, auditieve beter met uitleg, en andersom werkt het slechter. Dat patroon bleek niet. Een voorkeur zegt dus iets over wat iemand prettig vindt, niet over wat hij onthoudt.
Het onderzoek zegt niet dat iedereen op dezelfde manier leert, of dat verschillen tussen leerlingen er niet toe doen. Het zegt alleen dat de indeling in stijlen die verschillen niet verklaart.
Waarom levert aanpassen niets op?
Omdat de stof bepaalt welke vorm werkt, niet de leerder.
Dit is onze redenering, geen losse proef. Wie de plattegrond van een stad wil onthouden, heeft een kaart nodig, ongeacht of hij zich visueel of auditief vindt. Wie een gedicht wil leren, moet het horen en uitspreken. Wie een som wil leren maken, moet sommen maken. De vorm volgt uit wat je moet kunnen.
Daar komt bij dat voorkeur en effect uit elkaar kunnen lopen. In het artikel over het beste leren voor een toets staat hoe studenten veel herlazen terwijl dat weinig opleverde. Wat prettig voelt, en wat werkt, is zelden hetzelfde. Een leerstijl is vooral een voorkeur voor het prettige.
Wat doe je in plaats daarvan?
Kies de vorm op basis van de stof, en overhoor jezelf altijd.
De tabel hieronder is onze vertaling, geen uitkomst van een studie.
| Wat je moet leren | Voorkeur die je kunt hebben | Wat bij de stof past |
|---|---|---|
| De ligging van landen of organen | “Ik ben visueel” | Een blinde kaart of tekening invullen |
| Een formule toepassen | “Ik ben een doener” | Opgaven maken, ook al hou je er niet van |
| De uitspraak van een woord | “Ik ben visueel” | Het horen en hardop zeggen, ook als je liever leest |
| Een historisch verband | “Ik ben auditief” | Het uit je hoofd opschrijven en uitleggen |
| Woordjes | Welke voorkeur dan ook | Overhoren, verspreid over dagen |
De rode draad: bij elke rij hoort een handeling die je zelf moet doen. Daar wijst het onderzoek naar overhoren ook naar, en daarvoor hoef je niet eerst te weten wat je voorkeur is. Hoe dat gaat, staat in jezelf overhoren.
Wat zeg je als iemand zegt “ik ben een visueel type”?
Neem de voorkeur serieus als motivatie, niet als leerstrategie.
Wie liever met tekeningen werkt, mag dat doen. Maak een schema bij de stof, teken de samenhang, gebruik kleuren als dat prettig is. Dat is een goede manier om de les te verwerken. Wat je er niet bij hoort te denken, is “dus mijn tekstboek werkt niet voor mij” of “lessen met uitleg zijn zinloos”. Het onderzoek geeft daar geen reden voor.
Een korte reactie die niet belerend is: “Misschien vind je beelden fijner. Maar als je het wilt onthouden, helpt het meer als je het schema straks zelf, zonder boek, uit je hoofd tekent.” Zo houd je de voorkeur en voeg je het overhoren toe.
Leraren en ouders: een leerstijltest afnemen vraagt tijd en levert volgens het onderzoek niets op. Die tijd kun je beter aan overhoren besteden.
Welke andere neuromythes zitten in dezelfde enquête?
De twee grootste na leerstijlen: linker- en rechterbrein en het 10%-idee.
Linkerbrein en rechterbrein. 86% van de Nederlandse leraren geloofde dat verschillen tussen leerlingen komen door de ene hersenhelft meer dan de andere. Hersenscans van 1.011 mensen tussen 7 en 29 jaar lieten in 2013 geen aanwijzing zien dat mensen als geheel links- of rechtsbreinig zijn. De verschillen tussen de helften zijn lokaal, per netwerk.
Maar 10% van het brein. 46% geloofde dit. Het heeft een eigen artikel: gebruiken we maar 10% van onze hersenen.
De andere mythes uit de tabel (coördinatieoefeningen, suiker, water) hebben we voor dit artikel niet nagezocht. Ze staan er om te laten zien hoe vaak zulke ideeën in een klas rondgaan.
Veelgestelde vragen
Bestaan leerstijlen?
Voorkeuren bestaan: veel mensen zeggen liever te kijken of te luisteren. Maar in een overzichtsstudie uit 2008 vonden onderzoekers vrijwel geen bewijs dat les afgestemd op die voorkeur beter werkt, en de paar goed opgezette studies spraken het tegen.
Hoeveel leraren geloven in leerstijlen?
In een onderzoek uit 2012 onder 105 Nederlandse leraren geloofde 96% dat leerlingen beter leren als de les bij hun leerstijl past.
Ik ben een visueel type. Wat moet ik doen?
Kies de vorm op basis van de stof, niet op basis van jezelf: een kaart bekijk je als beeld, een formule oefen je met som, een taal hoor en zeg je. En overhoor jezelf, ongeacht je voorkeur.
Moeten scholen leerstijltests gebruiken?
Volgens de overzichtsstudie van Pashler en collega's is het gebruik van leerstijltests in het onderwijs niet te rechtvaardigen.